Τί ορίζουμε ως συγχώρεση και τι ως πνεύμα θα με ρωτήσετε!
Ας ξεκινήσουμε ορίζοντας λοιπόν τις έννοιες που θα μας ακολουθήσουν σε αυτό το κείμενο, οι ορισμοί φυσικά διαφέρουν για το καθένα μας, εμπνευσμένη όμως από την “ Φαινομενολογία του Πνεύματος” θα χρησιμοποιήσω τους ορισμούς που δίνει ο Χέγκελ σε αυτές τις λέξεις.
Ο Χέγκελ (Hegel, 1807) περιγράφει στη Φαινομενολογία του Πνεύματος τη συγχώρεση ως τη διαδικασία μέσω της οποίας οι πληγές του πνεύματος επουλώνονται, χωρίς να μένουν ουλές. περιγράφει την πορεία της συνείδησης ως μια συνεχόμενη διάλυση των βεβαιοτήτων της. Κάθε φορά που νομίζουμε πως «είμαστε κάπως», η ζωή μας αποκαλύπτει ότι μπορούμε να είμαστε αλλιώς. Και σε αυτή την πορεία ωρίμανσης, η συγχώρεση εμφανίζεται όχι ως αδυναμία, αλλά ως κίνηση προς την εξέλιξη: ως η στιγμή που η συνείδηση παύει να συγκρατεί τον πόνο σαν ταυτότητα και επιτρέπει στον εαυτό να πάει παρακάτω.
Η συγχώρεση λοιπόν, δεν είναι απλώς να λέμε «συγγνώμη» ή να ξεχνάμε ένα λάθος. Είναι μια πράξη που επανασυνδέει τις σχέσεις, σαν να αποκαθιστά τη ροή μέσα σε ένα ζωντανό σύστημα. Όταν κάποιος σφάλει, δημιουργείται μια «διακοπή» στη σχέση, η συγχώρεση είναι ο τρόπος με τον οποίο το σύστημα (η σχέση, η ομάδα, η κοινωνία) ανακτά ισορροπία, χωρίς να αγνοεί το λάθος. Με άλλα λόγια, συγχώρεση σημαίνει να αφήνουμε χώρο για διόρθωση και επανένωση, ώστε το όλο σύστημα να λειτουργεί ξανά αρμονικά και όλοι να μαθαίνουν και να προχωρούν μαζί.
Το να συγχωρούμε συχνά μοιάζει σαν ένα υπεράνθρωπο άλμα, σαν να καλούμαστε να παραχωρήσουμε χώρο εκεί όπου υπήρξε πληγή. Η συγχώρεση όμως, δεν σβήνει την πληγή· την ενσωματώνει στη διαδρομή της συνείδησης, όπως κάθε εμπειρία που αφήνει σημάδι. Ο πόνος γίνεται μέρος της ταυτότητας, όχι για να την καθορίζει ή να την παγιδεύει, αλλά για να της δίνει σοφία. Κάθε φορά που επιλέγουμε να συγχωρήσουμε, η συνείδηση διαλύει την αυταπάτη ότι είμαστε μόνο αυτό που μας πλήγωσε και ανοίγει χώρο για να ξαναχτίσει τον εαυτό της σε νέα βάση, πιο ελεύθερη και πιο ολοκληρωμένη.
Με άλλα λόγια, η συγχώρεση είναι μια κίνηση: αναγνωρίζει το τραύμα, το κρατάει ζωντανό ως στοιχείο της εμπειρίας μας, αλλά ταυτόχρονα υπερβαίνει τη στιγμή του πόνου, επιτρέποντας στην ταυτότητά μας να εξελιχθεί πέρα από αυτόν. Συγχωρώ δεν σημαίνει ξεχνώ, σημαίνει μεταμορφώνω. Σημαίνει επιτρέπω στον εαυτό μου να μην ορίζεται από εκείνο που με πλήγωσε.
Αν σήμερα κάτι σε βαραίνει, ίσως μην πιέσεις τον εαυτό σου «να συγχωρήσει». Αρκεί πρώτα να παρατηρήσεις. Να νιώσεις. Η συγχώρεση δεν είναι εντολή. Είναι μια διαδικασία. Μια κίνηση. Ένα άνοιγμα. Και όταν έρθει, θα μοιάζει περισσότερο με αναπνοή παρά με προσπάθεια. Με επιστροφή σε αυτό που πάντα ήσουν: ικανό να εξελίσσεσαι, πέρα από κάθε πληγή.
Γράφει η Βασιλική Πάτση,
Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια
